ADD Edirne Şubesi Yönetim Kurulu adına, Dernek Yönetim Kurulu Başkanı Celil Özcan; yayınladığı mesajda şunları kaydetti:
“17 Aralık 1897'de İstanbul'da doğan Cumhuriyet döneminin seçkin bir eğitim, kültür ve siyaset adamı olan Hasan Ali YÜCEL, Atatürk'ün ölümünden sonra 1938-1946 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı yapmıştır.
3 Mart 1931'e kadar devam eden üç aylık yurt gezisi sırasında bir gün Mustafa Kemal Paşa, yanında bulunanlara "Türk milleti ne zaman kendini kurtulmuş sayabilir?" diye sorar. Yanındakiler doğal olarak görüşlerini bildirirler. Sonra Hasan Ali söz alır; "Paşam," der; "Türk milleti ne zaman kurtarıcı arama ihtiyacını duymayacak hale gelirse o zaman kurtulmuş olur." Mustafa Kemal Paşa, kendisine, "Bu çocuğun ileri attığı, üstünde bizi derin derin düşündürmeye değer bir fikirdir." diyerek takdirlerini bildirir.
12 Temmuz 1932 tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (Türk Dil Kurumu) kurulmasıyla Hasan Ali Yücel etimoloji kolu başkanlığına getirildi. 1935 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'nden, İzmir Milletvekili olarak Meclise girdi, art arda dört dönem milletvekilliği yaptı.
Hasan Ali Yücel 28 Aralık 1938'de Milli Eğitim Bakanlığı'na getirildi. Üniversite reformu, Köy Enstitüleri'nin kurulması, Dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi ve ilk resmi ve telifli Türkçe ansiklopedi olan İnönü Ansiklopedisi'nin ön çalışmaları O’nun Bakanlığı döneminde gerçekleşmiştir. Devlet Konservatuvarının kurulması (20 Mayıs 1940), Türkiye'nin UNESCO'ya girişi onun çabaları sonucunda olmuştur. 25 Haziran 1946'da Üniversiteler Yasası ile yükseköğretim kurumlarının Bakanlıkla olan sıkı bağı önemli ölçüde gevşetilmiş, mevcut kuruluşlar yapısal bir bütünlüğe kavuşturulmuş, böylece üniversiteye organik bir karakter kazandırılmıştır. Bu yasanın getirdiği bir başka sonuç da "içeriden denetim"in getirilmiş olmasıdır. Ankara Üniversitesi de bu yasanın sonucu olarak kurulmuştur.
Hasan Ali Yücel katıksız bir Atatürk Devrimcisidir. Yolu, düşüncesi, pusulası bilimdir, akıldır. Laik, çağdaş bir eğitim anlayışına sahiptir. Düşünce ve vicdan özgürlüğünden, akıl bağımsızlığından yanadır.
17 Nisan 1940'ta Köy Enstitüleri yasası çıkarılarak Köy Enstitüleri kurulmaya başlanır. 1942-43 öğretim yılında, bu okullara öğretmen, yönetici, gezici başöğretmen ve müfettiş yetiştirmek için, Hasanoğlan Köy Enstitüsü bünyesinde Yüksek Köy Enstitüsü kurulur.
İsmail Hakkı Tonguç ile birlikte Atatürk’ün “Köylü Ulusun efendisidir” sözünü ilke edinmiş olan Hasan Ali Yücel, Türk toplumunu ve köylüsünü gözlemlemiş, köylüye inanmış, yeni devleti kuran halkın eğitim sistemini de başarıyla kuracağına yürekten inanmıştı.
1939 yılında rakamlar bu işin önemini anlatmaya yeterdi; nüfusun yüzde 81’ini meydana getiren köylünün ancak yüzde 14’ü okuma yazma bilmekte; 2 milyon köylü çocuğundan ancak 348 bini ilkokula gidebilmekteydi. 40 bin köyden 35 bin 67’sinde okul yoktu.
Böyle bir ortamda yoğun bir çalışma başladı. İkinci Dünya Savaşı’nın getirdiği ekonomik bunalımlar içinde; destansı büyük bir devrim harekâtıydı bu. 1940-1946 yılları arasında enstitü sayısı 20’ye çıktı. Kız öğrenci sayısı 6 bini, erkek öğrenci sayısı 11 bini buldu. Derslik, yatakhane, mutfak, işlik, ahır, depo, garaj, öğretmenevi gibi türlü ihtiyaçları için 800 bina yapıldı.
Köy enstitüleri, iş eğitimi ilkelerine göre kurulmuş okullardı. Gerçekte çağdaş eğitimin en son aşamasıydı bu. Eğitimin yapıcı, yararlı olması için öğrenci yaparak, deneyerek, görerek öğrenmeliydi. Öğrencinin tüm organları eğitime katılmalı, tüm öğrenciler beyin ve beden uyumuna dayalı bir öğrenme eğitimi içinde olmalıydı.
Kısa zamanda, 15 bin dönüm arazi işlenerek, 750 bin fidan dikildi. 1500 dönümlük sebzelik, 1200 dönüm bağ yapıldı. Enstitü işliklerinin birçoğu 16 bin 400 öğrencinin bir kısmı yiyecek ve giyecek gereksinimlerini sağlar duruma getirildi. Köylünün demircilik, tarım işleri ile ilgili birçok gereksinimi öğrencilerce yapılmaya başlandı. Bu 6 yıl içinde öğrenci ve öğretmenin ortaklaşa çalışmasıyla 20 enstitü elektriğe kavuştu.
Ne var ki, 1946'dan itibaren bu öğretim kurumları karşı devrimcilerce tartışma konusu olmaları nedeniyle kapatılmıştır.
Hasan Ali Yücel 5 Ağustos 1946'da 7 yıl 7 ay sürdürdüğü Milli Eğitim Bakanlığı görevinden ayrıldı. 26 Şubat 1961 tarihinde konuk olarak kaldığı Prof. Dr. Tevfik Sağlam'ın evinde vefat etti. 2 Mart 1961 tarihinde Cebeci Asri Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Atatürkçü Edirne Şubesi Yönetim Kurulu olarak, Köy Enstitüleri'nin kurucusu Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’i ölümünün 65. yılında saygı, minnet ve özlemle anıyoruz.”
Haber Merkezi
