Türkiye, geri dönüşüm ve sıfır atık çalışmalarında yeni bir döneme hazırlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 1 Temmuz 2026 tarihinde tüm yurtta devreye giriyor. Yeni uygulamayla birlikte vatandaşlar, üzerinde DOA logosu bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını çöpe atmak yerine iade ederek gelir elde edebilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından duyurulan uygulama kapsamında, iade edilen her ambalaj için vatandaşlara 1 TL teşvik ödemesi yapılacak. Daha önce pilot bölgelerde 25 kuruş olarak uygulanan teşvik bedelinin dört kat artırılmasıyla birlikte vatandaşların sisteme daha fazla katılım göstermesi bekleniyor.
Türkiye genelinde 81 il ve 973 ilçede eş zamanlı olarak başlayacak uygulama sayesinde milyonlarca içecek ambalajının doğaya karışmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bakanlık verilerine göre sistem tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 25 milyar adet ambalaj geri dönüşüm zincirine dahil edilecek. Böylece hem atık miktarı azaltılacak hem de sanayide kullanılabilecek önemli miktarda hammadde yeniden ekonomiye kazandırılmış olacak.
VATANDAŞ NASIL YARARLANACAK?
Sistemin işleyişi oldukça basit olacak. Vatandaşlar marketlerden veya satış noktalarından satın aldıkları ve üzerinde DOA logosu bulunan içecek ambalajlarını biriktirecek. Daha sonra bu ambalajlar depozito iade noktalarına veya Depozito İade Makineleri'ne teslim edilecek.
İade edilen her ambalaj karşılığında belirlenen 1 TL teşvik bedeli, vatandaşların cep telefonlarına yükleyecekleri DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdanlarına aktarılacak. Kullanıcılar burada biriken bakiyelerini istedikleri zaman banka hesaplarına transfer edebilecek, ATM'lerden nakit olarak çekebilecek veya anlaşmalı marketlerde alışverişlerinde kullanabilecek.
Bu sistem sayesinde geri dönüşüm yalnızca çevresel bir sorumluluk olmaktan çıkıp vatandaşlar için ekonomik bir kazanca da dönüşecek.
TÜM TÜRKİYE'DE YAYGIN BİR AĞ KURULUYOR
1 Temmuz itibarıyla market zincirleri, süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafelerden oluşan HOREKA işletmeleri de sistemin önemli paydaşları arasında yer alacak. Depozitolu içecek satışı yapan işletmeler aynı zamanda iade noktası olarak hizmet verecek.
İşletmeler, kendilerine teslim edilen ambalajları biriktirerek belirledikleri saha operatörlerine teslim edecek. Böylece ülke genelinde geniş bir toplama ağı oluşturularak geri dönüşüm sürecinin kesintisiz işlemesi sağlanacak.
Bakanlık yetkilileri, uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte vatandaşların günlük yaşamlarında geri dönüşüm alışkanlığı kazanacağını ve özellikle genç nesillerde çevre bilincinin güçleneceğini ifade ediyor.
“AL KULLAN AT DEVRİ BİTTİ”
Bakan Murat Kurum, uygulamanın yalnızca bir geri dönüşüm projesi olmadığını, aynı zamanda yeni bir çevre anlayışının parçası olduğunu vurguladı.
Kurum, yaptığı açıklamada, “Vatandaşımız artık bu ambalajları çöp olarak görmeyecek. İade noktalarına götürdüğünde her ürün için 1 TL alacak. Kaynakların sınırsız olmadığı gerçeğini göz önünde bulundurarak hareket etmek zorundayız. Artık ‘al kullan at’ dönemi sona erdi. Bundan sonra ‘al kullan dönüştür’ anlayışıyla hareket edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin sıfır atık hedefleri doğrultusunda önemli bir aşamaya geçildiğini belirten Kurum, geri dönüşüm sayesinde enerji tasarrufu sağlanacağını, karbon salımının azaltılacağını ve doğal kaynakların daha verimli kullanılacağını söyledi.
EKONOMİYE 30 MİLYAR LİRALIK KATKI BEKLENİYOR
DOA sisteminin yalnızca çevresel değil ekonomik açıdan da önemli getiriler sağlaması bekleniyor. Bakanlık verilerine göre uygulamanın tam kapasiteyle çalışması halinde ekonomiye yıllık yaklaşık 30 milyar lira katkı sunulacak.
Geri kazanılan cam, plastik ve alüminyum ambalajlar yeniden üretim süreçlerinde kullanılacak. Böylece hammadde ihtiyacı azalacak, üretim maliyetleri düşecek ve dışa bağımlılığın azaltılmasına katkı sağlanacak.
Uzmanlar ise depozito uygulamasının Avrupa'da uzun yıllardır başarıyla uygulandığını hatırlatarak, Türkiye'de de benzer bir başarı hikâyesi oluşturabileceğini belirtiyor. Özellikle sokaklara, parklara, dere yataklarına ve doğal alanlara bırakılan ambalaj atıklarının önemli ölçüde azalması beklenirken, uygulamanın çevre temizliği konusunda da olumlu sonuçlar doğuracağı ifade ediliyor.
1 Temmuz 2026 tarihinde başlayacak sistemle birlikte Türkiye, geri dönüşüm konusunda yeni bir döneme adım atarken, vatandaşlar da hem çevreye katkı sağlayacak hem de iade ettikleri her ambalajdan gelir elde etme fırsatı yakalayacak.
Haber Merkezi
