Ramazan Bayramı’na sayılı günler kala Edirne’de çarşı ve pazarlarda geçmiş yıllardaki yoğunluk yerini sakinliğe bıraktı. Kent genelinde birçok esnaf, eski bayramların getirdiği hareketliliğin artık yaşanmadığını belirterek, hem ekonomik şartların hem de değişen yaşam tarzlarının bayram alışkanlıklarını kökten değiştirdiğini ifade etti.
Yaklaşık 70 yıldır şekerleme sektöründe faaliyet gösteren Haydar Maltepe, geçmişte bayram öncesi yaşanan yoğunluğun bugünle kıyaslanamayacak seviyede olduğunu söyledi. Maltepe, “Eskiden bayram öncesi günlerde uyuyamazdık, işler o kadar yoğundu. Bir ambar dolusu şeker satardık, şimdi 50 kilo zor satıyoruz.
İnsanlar üst üste gelirdi, dükkânda oturacak yer bulamazdık” dedi.
Zincir marketlerin yaygınlaşmasının küçük esnafı olumsuz etkilediğini vurgulayan Maltepe, özellikle kira giderlerinin birçok işletmeyi kapanma noktasına getirdiğini belirtti. “Eskiden şeker sadece şekerciye gelirdi. Şimdi her yerde var. Bizim bir farkımız kalmadı. Kirada olan esnafın ayakta kalması neredeyse imkânsız” şeklinde konuştu.
Kolonyacılık yapan 60 yıllık esnaf Mehmet Çakay da benzer şekilde bayram hareketliliğinin ciddi oranda azaldığını dile getirdi. Çakay, “Eskiden bayramlarda kuyruk olurdu, şimdi ise işler durgun. İnsanlar yine ihtiyaç için alıyor ama alım gücü düştü. Fiyatlar arttı, vatandaş daha temkinli alışveriş yapıyor” ifadelerini kullandı. Bayramların artık eski anlamını yitirdiğini belirten Çakay, “Eskiden bayram için alınan bir kıyafet bile büyük mutluluktu. Şimdi insanlar her istediğini alabiliyor, bayramın özel bir anlamı kalmadı” dedi.
Perakende giyim sektöründe faaliyet gösteren Güler Topçu ise geçmişte bayram öncesi gece geç saatlere kadar çalıştıklarını hatırlatarak, “Eskiden dükkânda 5 dakika bile oturamazdık. Şimdi ise bayram gelmiş gibi değil, sıradan bir gün gibi geçiyor. Gençler bayramı alışverişten çok tatil olarak görüyor” diye belirtti. Bayramlık kıyafet alma geleneğinin de zayıfladığını ifade eden Topçu, satışların önceki yıllara göre ciddi oranda düştüğünü söyledi.
Alışverişe çıkan vatandaşlar da artan fiyatlar karşısında zorlandıklarını dile getirdi. Emekli bir vatandaş, temel ihtiyaçlarını karşılamakta dahi güçlük çektiğini belirterek, “Eskiden torunlara bayramlık alırdık, şimdi onu bile yapamıyoruz. Maaş yetmiyor, her şey çok pahalı” dedi. Tarımla uğraştığını belirten bir başka vatandaş ise mazot ve üretim maliyetlerinin yüksekliğine dikkat çekerek, kazancın giderleri karşılamadığını ifade etti.
Esnaf ve vatandaşların ortak görüşü ise net: Geçmişte bayramlar; alışverişin, paylaşmanın ve sosyal hareketliliğin zirveye çıktığı dönemlerken, bugün ekonomik sıkıntılar ve değişen yaşam alışkanlıkları nedeniyle bu atmosfer büyük ölçüde kaybolmuş durumda. Bayramın ruhunun yerini ise sessiz bir bekleyiş almış olduğu görünüyor.
Mert Hamarat
