Edirne'nin Lalapaşa ilçesine bağlı Vaysal ve Hacıdanişment köyleri mevkiinde uzun yıllardır çevresel etkileri nedeniyle tartışma konusu olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisine ilişkin önemli bir yargı kararı çıktı. Bir inşaat şirketi tarafından işletilen tesisin kapasite artışı için Edirne Valiliği tarafından verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararı, açılan dava sonucunda Edirne İdare Mahkemesi tarafından oy birliğiyle iptal edildi.
Kararın ardından Sınırlı Sorumlu Vaysal Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve davacı köylüler adına avukat Bülent Kaçar ile Kooperatif Başkanı Erkan Dumancı, Edirne Kent Konseyi Toplantı Salonu'nda basın açıklaması düzenledi. Açıklamaya CHP Lalapaşa İl Genel Meclisi Üyesi Halil Akdağ, Edirne Tabip Odası Başkanı Dr. Sibel Sevinç Pekdemir, Edirne Kent Konseyi Başkanı Özer Demir ve çok sayıda köylü katıldı.
Basın açıklamasında konuşan Avukat Bülent Kaçar, söz konusu tesisle ilgili daha önce de çeşitli yargı kararları bulunduğunu hatırlatarak, son kararla birlikte köylülerin mücadelesinin bir kez daha haklı bulunduğunu söyledi.
Kaçar, " Bir inşaat şirketi, kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinin kapasite artışı için Edirne Valiliği tarafından verilen 'ÇED Gerekli Değildir' kararı, Edirne İdare Mahkemesi tarafından oy birliğiyle iptal edilmiştir. Bu karar, hukuka, bilime ve doğaya aykırı projelerin kamu kurumları tarafından onaylanamayacağını bir kez daha ortaya koymuştur" diye belirtti.
Mahkeme kararında proje tanıtım dosyasının yetersiz bulunduğunu belirten Kaçar, dosyada rehabilitasyon projesinin yer almadığını, çevresel etkilerin yeterince değerlendirilmediğini ve denetlenebilir verilerin bulunmadığını ifade etti.
TARIM ALANLARI VE MERALAR VURGUSU
Mahkemenin kararında, işletmenin faaliyet alanının tarım arazileri ve meralar üzerinde oluşturabileceği etkilerin yeterince incelenmediğine dikkat çekildiğini belirten Kaçar, kümülatif çevresel değerlendirmelerin de eksik yapıldığını söyledi.
Daha önce hazırlanan bilirkişi raporlarında da tesis faaliyetlerinin çevreye zarar verdiğinin ortaya konulduğunu ifade eden Kaçar, kapasite artışıyla birlikte habitat kaybı, ekosistem parçalanması ve yoğun tozlaşma nedeniyle tarımsal üretimde olumsuz etkiler yaşandığının bilimsel raporlarla tespit edildiğini kaydetti.
Kaçar, "Hiçbir ticari faaliyet, hiçbir şirketin karı ve rantı; insanların sağlıklı çevrede yaşama hakkının, tarımın, hayvancılığın ve doğal varlıkların önüne geçemez. Bu işletmeyle ilgili daha önce de Edirne İdare Mahkemesi, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay tarafından verilen iptal kararları bulunmaktadır. Buna rağmen yeniden 'ÇED Gerekli Değildir' kararı verilmesi hukuka aykırıydı. Mahkeme bu hukuksuzluğu ortadan kaldırmıştır" diye konuştu.
"TRAKYA'NIN SU KAYNAKLARI TEHDİT ALTINDA"
Trakya'nın doğal yapısına dikkat çeken Kaçar, Balkanlar ve Yıldız Dağları'nın bölgenin en önemli su kaynaklarını beslediğini belirterek, taş ve maden ocaklarının bu alanlarda yaygınlaşmasının kamu yararıyla bağdaşmadığını savundu.
Bir bölü 25 bin ölçekli Edirne Çevre Düzeni Planı'nda bölgenin tarım ve orman alanı olarak tanımlandığını hatırlatan Kaçar, "Agro turizm ve kırsal kalkınma açısından önemli bir bölgede, halkın itirazlarına rağmen bu tür tesislerin kurulması kamu yararına aykırıdır" dedi.
Bakanlık ve Edirne Valiliği'ne çağrıda bulunan Kaçar, mahkeme kararının gecikmeden uygulanmasını ve kapasite artışı kapsamında kurulan tesislerin faaliyetlerine son verilmesini istedi.
"ARTIK YETER DİYORUZ"
Kooperatif Başkanı Erkan Dumancı ise yıllardır süren mücadele boyunca doğanın ve köylülerin yanında olduklarını belirterek, verilen kararın yalnızca hukuki değil aynı zamanda toplumsal bir kazanım olduğunu söyledi.
Dumancı, "Bir şirketin kar ve rantı uğruna ormanlarımızı, tarım alanlarımızı ve doğal yaşamı kaybettik. Vaysal köylüleri olarak yıllardır hukuk mücadelesi veriyoruz. Bilime ve hukukun üstünlüğüne olan inancımızla hareket ettik ve bir kez daha haklılığımız ortaya çıktı. Ancak artık yeter diyoruz" şeklinde konuştu.
Kapasite artışı kapsamında kurulan tüm kırma-eleme tesislerinin sökülmesini talep ettiklerini belirten Dumancı, uluslararası çevre koruma sözleşmeleri doğrultusunda halkın istemediği projelerin hayata geçirilmemesi gerektiğini savundu.
Açıklamasının akabinde Avukat Bülent Kaçar ve Kooperatif Başkanı Erkan Dumancı, Edirne Valiliği'ne giderek mahkeme kararının uygulanması talebiyle dilekçe sunuldu.
Köylüler, mahkeme kararının vakit kaybedilmeden hayata geçirilmesini, kapasite artışı kapsamında kurulan kırma-eleme tesislerinin kaldırılmasını ve bölgede çevreye zarar verdiği öne sürülen madencilik faaliyetlerine ilişkin yeni izin süreçlerinin durdurulmasını talep etti.
Vaysal köylüleri ve kooperatif yetkilileri, doğa, tarım ve yaşam alanlarını korumak için hukuki ve toplumsal mücadeleyi sürdüreceklerini belirterek, yetkililerin bundan sonraki süreçte bilimsel raporlar ve yargı kararları doğrultusunda hareket etmesini istedi.
Mert Hamarat
