Gıda fiyatlarındaki durdurulamayan yükseliş, vatandaşın mutfağındaki yangını büyütüyor. Temel gıda ürünlerine ulaşmak her geçen gün zorlaşırken, maaş ve ücretlerdeki artışlar karşısında hızla pahalanan gıda ürünleri, dar gelirlinin alım gücünü eritiyor. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMUAR’ın açıkladığı Ekim 2026 gıda fiyatları endeksi, mutfaktaki tablonun vahametini bir kez daha ortaya koydu.
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu İl Başkanı Nedim Zobar’ın değerlendirdiği araştırmaya göre, halkın en fazla tükettiği 64 temel gıda maddesinden oluşturulan sepetin fiyatı ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 4,7 arttı. Yaz aylarında yavaşlayan fiyat artışları sonbaharla birlikte yeniden hız kazanırken, gıda fiyatlarındaki kesintisiz yükseliş 77 aya ulaştı.
5 YILDA 100 LİRADAN 2 BİN 453 LİRAYA!
Araştırmanın en çarpıcı sonucu, son beş yılda yaşanan fiyat artışında ortaya çıktı. Eylül 2021’de 100 liraya satın alınabilen temel gıda sepetinin fiyatı, Ekim 2026 itibarıyla 2 bin 453 liraya çıktı. Böylece gıda fiyatları söz konusu dönemde yüzde 2 bin 353 oranında arttı.
Aynı dönemde kamu çalışanlarının maaş ve ücretlerindeki artış yüzde 1.292’de kaldı. Eylül 2021’de 100 lira olan ortalama kamu çalışanı ücreti 1.392 liraya yükselirken, aynı gıda sepetinin fiyatı 2 bin 453 liraya ulaştı. Bu tablo, ücretlilerin gıda karşısındaki alım gücünün ciddi ölçüde gerilediğini gösterdi.
Araştırmaya göre kamu çalışanlarının gıda fiyatları karşısındaki reel alım gücü yüzde 43,3 oranında eridi. Başka bir ifadeyle, bir kamu çalışanı 2021 yılında bir maaşıyla alabildiği gıda sepetinin bugün ancak yüzde 56,7’sini satın alabiliyor.
EKİMDE ZAM ŞAMPİYONU SEBZE
Ekim ayında gıda fiyatlarındaki artışın en dikkat çekici kalemlerinden biri sebze oldu. Taze sebze fiyatları bir ayda yüzde 23,7 yükselirken, bakliyat fiyatlarında yüzde 7,2, meyve fiyatlarında yüzde 5,5 artış kaydedildi. Süt, süt ürünleri ve yumurta grubunda fiyatlar yüzde 3,6, et ve balık grubunda yüzde 1,6 arttı.
Ekmek, pirinç, un ve bulgur grubundaki artış yüzde 0,4 olurken, işlenmiş gıda ürünlerinde fiyatlar yüzde 1,5 yükseldi. Margarin ve sıvı yağ fiyatlarında ise değişim yaşanmadı.
10 AYDA SEBZE FİYATLARI YÜZDE 147,5 ARTTI
Ocak-ekim döneminde gıda fiyatlarındaki toplam artış yüzde 48,1 olarak hesaplandı. Bu dönemde sebze fiyatları yüzde 147,5, meyve fiyatları yüzde 62,6, bakliyat fiyatları yüzde 49,3 arttı. Ekmek, un, bulgur ve makarna grubunda artış yüzde 36,1, et ve balık grubunda yüzde 36,7, süt ürünleri ve yumurtada yüzde 34,3 oldu.
Son bir yıllık dönemde ise gıda fiyatlarındaki artış yüzde 53,8’e ulaştı. Yıllık bazda sebze fiyatları yüzde 159,1, bakliyat fiyatları yüzde 66,3, meyve fiyatları yüzde 65,7 yükseldi. Et ve balık fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 52,8 olarak kaydedildi.
Son 12 aylık ortalamalar karşılaştırıldığında da gıda fiyatlarının yüzde 55,2 arttığı görüldü. Bu dönemde sebze fiyatlarındaki ortalama artış yüzde 109,6, meyve fiyatlarındaki artış ise yüzde 79,4 oldu.
DAR GELİRLİ İÇİN AÇLIK RİSKİ BÜYÜYOR
Araştırmada, gıda fiyatlarının 77 aydır aralıksız artmasının özellikle emeklileri, işsizleri, ücretlileri ve dar gelirli vatandaşları olumsuz etkilediğine dikkat çekildi. Gelirlerinin önemli bölümünü temel ihtiyaçlarına ayırmak zorunda kalan vatandaşlar, artan fiyatlar karşısında daha az ürün satın almak zorunda kalıyor.
Gıda fiyatlarındaki yükselişin önümüzdeki dönemde de hane bütçeleri üzerindeki baskıyı artırabileceği belirtilirken, tarım sektöründeki sorunlar ve yükselen üretim girdilerinin de fiyatlar üzerinde etkili olduğu kaydedildi.
Ekim ayı verileri, vatandaşın yalnızca temel gıda ürünlerini satın alabilmek için bile her ay daha fazla para harcamak zorunda kaldığını ortaya koyarken, maaşlarla gıda fiyatları arasındaki makasın giderek açılması geçim sıkıntısını daha da derinleştiriyor.
Bülent Sarıçiçek
