ADD Edirne Şubesi Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, kabotaj hakkının bir ülkenin kendi karasularında, limanlarında ve deniz taşımacılığında egemenlik yetkisini kullanması anlamına geldiği belirtilerek, Osmanlı döneminde kapitülasyonlarla yabancı devletlere tanınan ayrıcalıkların Türk denizciliğini büyük ölçüde olumsuz etkilediği ifade edildi.
Açıklamada, Türk gemicilerinin kendi limanlarında faaliyet gösteremez hale geldiği, balıkçılık ve süngercilik gibi alanlarda dahi yabancıların hakimiyet kurduğu hatırlatılarak, Cumhuriyet’in kuruluşuyla birlikte ekonomik bağımsızlığın sağlanması amacıyla önemli adımlar atıldığı kaydedildi.
Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde 4 Mart 1923’te gerçekleştirilen İzmir İktisat Kongresi’nde milli ekonominin temellerinin atıldığına dikkat çekilen açıklamada, Türk karasularında yük ve yolcu taşımacılığının Türk gemileri tarafından yapılması yönündeki anlayışın benimsendiği vurgulandı.
20 Nisan 1926 tarihinde kabul edilen ve 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu ile Türkiye’nin denizlerdeki egemenlik haklarını fiilen kullanmaya başladığı belirtilen açıklamada, “Türk limanları özgürlüğüne kavuşmuştur” ifadelerine yer verildi.
Kanunla birlikte akarsular, göller, Marmara Denizi, boğazlar ve tüm karasularında yük ve yolcu taşıma hakkının Türk vatandaşlarına verildiği, ayrıca kaptanlık, kılavuzluk, dalgıçlık, tayfalık ve benzeri denizcilik mesleklerinin de Türk yurttaşları tarafından icra edilmesinin güvence altına alındığı ifade edildi.
ADD Edirne Şubesi, Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılmasının ardından denizlerdeki milli egemenliğin yeniden tesis edildiğini belirterek, Kabotaj Kanunu’nun Türkiye’nin ekonomik bağımsızlığının en önemli kazanımlarından biri olduğuna dikkat çekti.
Açıklamada, üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye’nin 8 bin 333 kilometrelik kıyı şeridinin ulusal çıkarlar doğrultusunda değerlendirilmesinin önemine işaret edilerek, “Mavi Vatan olarak adlandırdığımız Türk karasularımızdaki egemenlik haklarımızın korunması büyük önem taşımaktadır” denildi.
Mustafa Kemal Atatürk’ün “Denizciliği Türk’ün büyük ulusal ülküsü olarak düşünmeli ve onu az zamanda başarmalıyız” sözünün hatırlatıldığı açıklamada, denizciliğin geliştirilmesi ve gelecek nesillere aktarılmasının Cumhuriyet’in temel hedeflerinden biri olduğu vurgulandı.
ADD Edirne Şubesi Yönetim Kurulu, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:
“Kabotaj Kanunu’nun 100. yıl dönümünde, denizciliğimizin tanıtılması, sevdirilmesi ve yaygınlaştırılması yolunda emek veren tüm denizcilerimizin ve aziz milletimizin 1 Temmuz Kabotaj ve Denizcilik Bayramı’nı kutluyor; bu tarihi kazanımın sonsuza kadar yaşatılmasını diliyoruz.”
Gözde Kabasakal
